Nam Qua (Bí Ngô)

Bí Ngô ( Nam Qua) – độ thống nhất giữa tạo hình, chất liệu và thủ công.

1. Hình thái — dáng quả bí, nhưng được xử lý theo hướng khí vận của một tác phẩm thủ công

Ấm có hình thái lấy cảm hứng từ quả bí, với thân ấm phân múi rõ ràng, các múi chuyển tiếp liên tục từ đáy lên vai và hội tụ vào phần đỉnh. Đây là dạng tạo hình đòi hỏi người thợ phải kiểm soát rất tốt độ cân đối của khối.

Điểm đáng giá nằm ở tỷ lệ thân – vai – cổ – nắp – vòi – quai:

• Thân ấm nở ngang, đầy đặn, tạo cảm giác chắc, tĩnh và có trọng lượng thị giác.
• Các đường múi không đơn thuần là những đường trang trí mà tham gia trực tiếp vào việc tạo khối, khiến thân ấm có nhịp điệu tự nhiên giống cấu trúc của một quả bí thực.
• Vai ấm chuyển tương đối mềm từ thân lên phần cổ, tránh cảm giác khối bị gãy.
• Vòi, quai và núm đều sử dụng ngôn ngữ tạo hình hữu cơ, có độ uốn và tiết chế, phù hợp với chủ đề thực vật.
• Nắp và thân có sự liên hệ về hình thái; phần nắp không bị tách khỏi tổng thể mà tiếp tục ngôn ngữ của những múi quả.
• Nhìn từ mặt bên và mặt đáy có thể thấy người chế tác phải xử lý một khối hình cầu/múi phức tạp chứ không phải một thân ấm tròn đơn giản.

Đặc biệt, đường nét thủ công vẫn được giữ lại. Đây là điểm có giá trị đối với một tác phẩm tử sa cao cấp: sự hoàn mỹ không nhất thiết đồng nghĩa với việc mọi đường nét phải lạnh và tuyệt đối cơ giới. Một tác phẩm thủ công tốt thường cho phép người thưởng ngoạn nhận ra dấu vết của bàn tay người thợ nhưng vẫn nằm trong một tổng thể có kiểm soát.

Các họa tiết bướm, bọ rùa và cành lá trên thân cũng không phá vỡ hình thái chính. Chúng bổ trợ cho ý niệm về sinh khí của một quả bí, làm cho tạo hình có câu chuyện thay vì chỉ là một khối hình học.

Có thể cô đọng giá trị hình thái của ấm bằng ba chữ: đầy – thuận – sinh.

2. Đặc điểm của bùn —Lão Đoạn nê Hoàng Long Sơn, lưu trữ từ năm 2005

Quan sát bề mặt ấm, chất bùn thể hiện khá rõ đặc điểm của một dòng đoạn nê có hạt khoáng tương đối rõ, bề mặt không quá bóng mà thiên về vẻ mộc, ấm và có chiều sâu. Khi ánh sáng chiếu xiên, toàn bộ thân ấm xuất hiện những điểm khoáng nhỏ li ti, tạo nên hiệu ứng bề mặt không đồng nhất kiểu công nghiệp.

Giá trị của lão đoạn nê không nằm ở việc bề mặt phải thật mịn và bóng, mà nằm ở cấu trúc hạt khoáng, độ “cốt” của bùn và cảm giác vật chất mà nó tạo ra sau khi nung.

Màu bùn thuộc gam vàng nâu – cam đất – mật ong, nhưng dưới các điều kiện ánh sáng khác nhau có sự biến đổi sắc độ. Điều này khiến bề mặt ấm có cảm giác sống động, đặc biệt khi kết hợp với hình thái múi quả.

3. Nghệ nhân Phạm Điền

Nghệ thuật gia công mỹ nghệ

Sinh trưởng bên bờ Thái Hồ, từ nhỏ đã được tiếp xúc và thấm nhuần văn hóa tử sa. Có trình độ học vấn thạc sĩ. Sau khi tốt nghiệp, được ân sư là ông Ngô Minh (吴鸣), Đại sư Công nghệ Mỹ nghệ Trung Quốc, trực tiếp chỉ dẫn, từ đó xây dựng nền tảng sáng tác vững chắc. Có nghiên cứu và thực hành trên nhiều dòng ấm như khí quang tố (ấm trơn), hoa khí (ấm tạo hình) và cân văn khí (ấm gân nổi), kỹ nghệ chế tác ấm ngày càng tinh tiến.

Năm 2018, tham gia khóa đào tạo nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên tại Anh. Qua quá trình giao lưu và học tập, tầm nhìn nghệ thuật được mở rộng. Các tác phẩm nhiều lần đạt giải trong các cuộc bình chọn, đánh giá về công nghệ mỹ nghệ.

Năm 2016, tác phẩm “Tư Kỳ hồ” (思奇壶) đạt Huy chương Vàng “Quốc Nghệ Bôi” tại Triển lãm Quốc tế Hàng tiêu dùng Công nghiệp nhẹ Trung Quốc lần thứ 6; năm 2016, tác phẩm “Hoa Dĩnh hồ” (华颖壶) đạt Huy chương Bạc tại Cuộc thi Thiết kế Sản phẩm Gốm sứ Trung Quốc “Trung Đào Giải” lần thứ 9; năm 2017, tác phẩm “Trúc Vận” (竹韵) đạt Huy chương Vàng “Kim Dương Giải – Đồ trà tinh phẩm Trung Quốc 2017” tại Hội chợ Triển lãm Trà Quốc tế Trung Quốc (Quảng Châu); năm 2018, tác phẩm “Trúc Đoạn” (竹段) đạt Huy chương Bạc tại Cuộc thi Thiết kế Đổi mới Nghệ thuật Công nghệ Mỹ nghệ thành phố Vô Tích “Đại A Phúc Bôi”.